درباره من
بیماری های گوارشی
کاهش وزن به روش DST
بیماری کرون چیست؟
بیماری کرون یک بیماری التهابی مزمن در دستگاه گوارش است که میتواند هر بخشی از دهان تا مقعد را درگیر کند، اما بیشتر در بخش انتهایی روده کوچک و ابتدای روده بزرگ دیده میشود. این بیماری جزو بیماریهای التهابی روده (IBD) به شمار میآید و با علائم متغیر، عود کننده و گاه شدید همراه است. کرون ممکن است باعث زخم، تنگی روده، سوراخ شدن دیواره روده یا حتی ایجاد فیستول بین روده و سایر اندام ها شود.
علل و دلایل بیماری کرون
علت دقیق بیماری کرون هنوز مشخص نیست، اما به نظر میرسد ترکیبی از عوامل ژنتیکی، ایمنی و محیطی در بروز آن نقش دارند:
عوامل ژنتیکی: در برخی افراد، سابقه خانوادگی کرون وجود دارد. داشتن اقوام درجه اول مبتلا احتمال ابتلا را افزایش میدهد.
اختلال در سیستم ایمنی: سیستم ایمنی ممکن است به اشتباه به بافتهای سالم دستگاه گوارش حمله کند و باعث التهاب شود.
عوامل محیطی: تغذیه ناسالم، استرسهای مزمن، مصرف دخانیات و آلودگیهای محیطی میتوانند احتمال بروز یا شدت بیماری را افزایش دهند.
عفونتهای میکروبی: برخی باکتریها و ویروسها ممکن است نقش محرک در شروع یا شعله ور شدن بیماری داشته باشند.
چگونه به بیماری کرون مبتلا میشویم؟
بیماری کرون معمولاً در سنین نوجوانی تا میانسالی (بین 15 تا 35 سال) بروز پیدا میکند، اما ممکن است در هر سنی دیده شود. به نظر میرسد افراد دارای زمینه ژنتیکی، در صورت مواجهه با محرکهای محیطی یا عفونتهای خاص، دچار اختلالات ایمنی میشوند که باعث التهاب پیشرونده در روده میگردد.
استرس روانی، تغذیه ناسالم (مصرف زیاد غذاهای فرآوریشده، چرب و فست فودها)، استفاده بیش از حد از آنتی بیوتیکها یا مواد ضد التهابی میتوانند عوامل تحریک کننده بیماری باشند.
علائم بیماری کرون
علائم بیماری کرون میتواند بسیار متغیر باشد و بسته به محل درگیری روده، شدت بیماری و طول مدت آن متفاوت است.
شایع ترین علائم عبارتند از:
درد شکمی مزمن، به ویژه در ناحیه پایین شکم
اسهال مزمن (گاهی با خون یا مخاط)
کاهش وزن بدون دلیل
تبهای مکرر و خستگی شدید
کم خونی و سوء تغذیه
التهاب پوست، مفاصل یا چشمها (در موارد شدید)
ایجاد فیستول یا آبسه در اطراف مقعد
روشهای تشخیص بیماری کرون
برای تشخیص بیماری کرون معمولاً پزشک از مجموعه ای از آزمایشها و روشهای تصویربرداری استفاده میکند، از جمله:
آزمایش خون برای بررسی علائم التهاب و کم خونی
آزمایش مدفوع برای رد عفونتهای گوارشی
کولونوسکوپی یا آندوسکوپی برای مشاهده مستقیم روده و نمونه برداری
تصویربرداری با MRI یا CT اسکن برای ارزیابی ضایعات در دیواره روده
راههای درمان بیماری کرون
درمان قطعی برای بیماری کرون وجود ندارد، اما هدف از درمان، کنترل التهاب، کاهش علائم، جلوگیری از عوارض و افزایش کیفیت زندگی بیمار است.
روشهای درمان شامل موارد زیر است:
1. درمان دارویی
ضد التهابها: مانند مزالازین، کورتیکواستروئیدها
داروهای سرکوبکننده ایمنی: مانند آزاتیوپرین و متوترکسات
بیولوژیکها: مانند اینفلیکسیماب یا آدالیمومب، که مستقیماً به پروتئینهای التهابی حمله میکنند
آنتی بیوتیکها: در صورت وجود عفونت یا فیستول
2. درمان جراحی
در مواردی که درمان دارویی مؤثر نباشد یا عوارضی مانند انسداد روده یا فیستول ایجاد شود، عمل جراحی برای برداشتن بخش آسیب دیده روده ضرورت پیدا میکند. با این حال، حتی پس از جراحی، احتمال عود بیماری وجود دارد.
رژیم و تغذیه مناسب برای بیماران کرون
تغذیه نقش مهمی در کاهش علائم و پیشگیری از عود بیماری کرون دارد. در دورههای فعال بیماری، برخی غذاها میتوانند التهاب را تشدید کنند، در حالی که رژیم غذایی مناسب میتواند کمک کننده باشد:
توصیههای تغذیهای:
مصرف غذاهای سبک و کم چرب: پرهیز از سرخ کردنیها، غذاهای چرب و سنگین
پرهیز از لبنیات پرچرب و محرکها: مانند قهوه، نوشابه، فلفل، ادویه جات تند
استفاده از غذاهای کم فیبر در دوره التهاب شدید: مانند برنج سفید، نان تست، سیب زمینی پخته
تقویت بدن با مواد مغذی: مانند پروتئینهای سبک (مرغ، ماهی، تخم مرغ پخته)، سوپ، آب گوشت، سبزیجات پخته و نرم
نوشیدن مایعات فراوان: برای جبران کم آبی ناشی از اسهال
در زمانهایی که بیماری در حالت خاموش یا کنترل شده است، بیمار میتواند رژیم متعادل تری داشته باشد و به تدریج سبزیجات بخارپز، میوههای نرم و غذاهای پرفیبر را به رژیمش اضافه کند.
جمعبندی
بیماری کرون یک بیماری مزمن و پیچیده است که نیازمند پیگیری دقیق، تغییر سبک زندگی و همکاری دائم با تیم درمانی میباشد.
با رعایت رژیم غذایی مناسب، استفاده منظم از داروها و کنترل عوامل محرک، میتوان تا حد زیادی علائم بیماری را کنترل و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید. تشخیص زود هنگام، درمان پیوسته و پشتیبانی روانی از فرد مبتلا، از مهم ترین اصول در مدیریت این بیماری است.
