(بیماری سلیاک را بشناسیم)
بیماری سلیاک یک اختلال خودایمنی است که در اثر حساسیت بیش از حد گلوتن بروز میکند. گلوتن پروتئینی است که در غلاتی همچون: گندم، جو و چاودار یافت میشود.
در افراد مبتلا به این بیماری، مصرف گلوتن موجب واکنش التهابی در روده باریک میشود؛ که در نهایت میتواند به تخریب پرزهای روده ای منجر گردد. این پرزها نقش کلیدی در افزایش سطح جذب مواد معدنی دارند و صاف شدن آنها باعث کاهش توان جذب روده باریک میشود.
بیماری سلیاک تنها در اثر مصرف گلوتن ایجاد نمیشود، بلکه عوامل ژنتیکی و ایمنی شناختی نیز در بروز آن نقش دارند. پاسخ ایمنی بدن در این بیماری به گونهای است که بافتهای خودی (روده باریک) مورد هدف قرار میگیرند و این باعث بروز علائم گوناگون میشود.
شیوع بیماری
شیوع بیماری سلیاک در جمعیت عمومی حدود ۰/۵ تا ۱ درصد برآورده میشود. این بیماری بیشترین شیوع را در کشورهای شمال اروپا دارد در ایران نیز شیوع مشابه با سایر نقاط جهان ۰/۵ تا ۱ درصد گزارش شده است.
گروههای پرخطر
خطر ابتلا به بیماری سلیاک در برخی گروههای خاص افزایش مییابد از جمله: خویشاوندان درجه اول بیماران سلیاکی (والدین، خواهر، برادر، فرزندان) شیوع این گروه ۵ تا ۱۱ درصد است. خویشاوندان درجه دوم (عمو، عمه، دایی، پدربزرگ، مادربزرگ و نوع ها) شیوع بین ۲ تا ۴ درصد تخمین زده میشود.
همراهی با سایر بیماری ها
بیماری سلیاک اغلب با برخی بیماریهای دیگر همراهی دارد که نشان میدهد زمینه ژنتیکی و خود ایمنی آن است. این همراهی شامل موارد زیر است:
سندرم دان: ۷ تا ۱۸ درصد ـ دیابت نوع ۱: ۷ تا ۱۳ درصد ـ بیماری خود ایمنی نیروئید: ۲ تا ۷ درصد ـ سندرم ترنر: ۵ تا ۱۱ درصد ـ سندرم ویلیام: ۸ الی ۱۱ درصد. تشخیص بیماری سلیاک در سه مرحله انجام میشود: ۱ ـ وجود برخی علائم خاص در فرد ۲ ـ آزمایش خون (بررسی آنتیبادیها و مارکرهای بیماری در سرم خون) ۳ ـ نمونه برداری از مخاط روده باریک برای مشاهده آسیب به پرزهای روده(آنتروفی پرزها) از ابتدای روده باریک به وسیله آندوسکوپی گرفته میشود.
عوارض ناشی از بیماری سلیاک
بیماری سلیاک در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع میتواند عوارض متعددی به دنبال داشته باشد؛ از جمله پوکی استخوان. نرمی استخوان که (ناشی از کمبود کلسیم) کمبود ویتامین D + کم خونی (به ویژه از نوع فقر آهن) و تاخیر رشد ـ بلوغ در سنین کودکی و نوجوانی ـ اختلال در یادگیری و تمرکز ـ سوء جذب مواد مغذی ـ به هم ریختگی عملکرد سیستم ایمنی ـ خستگی ـ خوردگی مینای دندان ـ صرع ـ بیماری های پوستی ـ نفخ شکم ـ التهاب مفاصل ـ اسهال چرب
تظاهرات بیماری سلیاک
تظاهرات بالینی بیماری سلیاک در همه افراد یکسان نیست و میتواند آن را با چهار گروه کلی تقسیم کرد:
گروه یک (کلاسیک): در این نوع علائم گوارشی واضح مانند اسهال مزمن، نفخ، کاهش وزن و دردهای شکمی بارز هستند و بیشتر در کودکان دیده میشود.
گروه دو (غیرکلاسیک): علائم گوارشی ممکن است خفیف یا حتی وجود نداشته باشد، اما سایر علائم غیر گوارشی مانند: کم خونی مقاوم به درمان، اختلالات عصبی، خستگی مفرط، پوکی استخوان و ناباروری مشاهده میشود.
گروه سه (نوع پنهان): در این حالت فرد هیچ علامت مشخصی ندارد اما در بررسیهای آزمایشگاهی یا بیوپسی رودهای، بیماری تایید میشود. معمولا به صورت تصادفی یا در افراد با ریسک بالا کشف میشود.
گروه چهار (نوع نهفته): در این حالت فرد ممکن است قبلاً مبتلا به بیماری بوده ولی در حال حاضر علائمی ندارد یا بافت رودهای طبیعی است؛ با این حال زمینه ژنتیکی و استعداد ابتلا وجود دارد.

برای بیماران سلیاکی، مواد غذایی بدون گلوتن اهمیت ویژهای دارند، اما متأسفانه بسیاری از این محصولات نسبت به نسخههای معمولیشان گرانتر هستند. در ادامه، چند دسته از مواد غذایی که برای این بیماران ضروری و در عین حال گرانتر از نمونههای عادی شامل موارد زیل هستند:
مواد غذایی مهم و گران برای بیماران سلیاکی:
آردهای بدون گلوتن
مثل آرد برنج، آرد بادام، آرد نارگیل، آرد ذرت یا آرد تاپیوکا – قیمت این آردها معمولاً بیشتر از آرد گندم معمولی است.
نانها و بیسکویتهای بدون گلوتن
این محصولات اغلب بستهبندی خاص دارند و فرآیند تولیدشان گرانتر است، بنابراین قیمت بالاتری دارند.
پاستا و ماکارونی بدون گلوتن
این محصولات که از برنج یا ذرت تهیه میشوند، معمولاً ۲ تا ۳ برابر گرانتر از ماکارونی معمولی هستند.
غلات صبحانه بدون گلوتن (Cereal)
به دلیل نوع فرآوری و مواد اولیه، این محصولات هم اغلب گرانترند.
میانوعدهها و اسنکهای بدون گلوتن
چیپسها، کراکرها و سایر اسنکهای مخصوص سلیاکیها معمولاً قیمت بالاتری دارند.
شیرینیجات، کیک و محصولات قنادی بدون گلوتن
به دلیل جایگزینی مواد اولیه و نیاز به دستور خاص پخت، این موارد گرانتر هستند.
محصولات آماده بدون گلوتن
غذاهای آماده مانند پیتزا، لازانیا یا همبرگر مخصوص بدون گلوتن معمولاً قیمت بالاتری دارند.
محصولات بدون گلوتن وارداتی
خیلی از غذاهای بدون گلوتن، بهویژه برندهای مطمئن، وارداتی هستند و همین باعث گرانیشان میشود.
لذا با همکاری موسسه
” بنیاد نیکوکاران راه آسمان “
شماره حسابی برای جمعآوری کمک های مردمی به بیماران عضو انجمن سلیاک سمنان افتتاح شده است .
به هر میزان کمک شما میتواند گوشه ای از رنج این بیماران را کاهش دهد .
لازم به ذکر است موجودی این شماره حساب صرفا برای بیماران سلیاک هزینه خواهد شد و ارتباطی با بقيه خدمات ” بنیاد نیکوکاران راه آسمان ” که عمده فعالیت آنها کمک به بیماران سرطاني است ندارد .
افراد سلیاکی مظلومند چرا که از نان محرومند
شماره کارت : ۰۰۵۰-۱۱۱۱-۶۳۷۰-۵۸۹۴
شماره شبا : ۷۷۰۱۳۰۱۰۰۰۰۰۴۱۷۰۰۰۴۱۷۰۰۰
بانک رفاه به نام بنیاد نیکوکاران راه آسمان (حساب ویژه بیماران سلیاکی)
