(علائم بیماری ریفلاکس معده)

ترش کردن یا برگشت مواد غذایی از معده به مری و سوزش سر دل که در واقع سوزش زیر جناق سینه، اگر این دو را بر مبنای تعریف قرار بدهیم مثلاً یک بار در هفته حدود ۴۰ درصد جامعه می‌رسد اما اگر تعریف آن را با دو بار در هفته قرار بدهیم ۱۰ تا ۲۰ درصد جامعه می‌رسد؛ اگر از بین مراجعه کنندگان به کلینیک‌ها در نظر بگیریم حدود ۶۰ درصد بیماران با یکی از علائم اصلی یا فرعی ریفلاکس مراجعه می‌کنند.

در مورد اینکه چه اتفاقی می‌افتد که محتویات معده به مری برمی‌گردد قبل از آن باید بدانید مسیر گوارش از دهان به مقعد چند تا ایست بازرسی دارد که بنا بر این است که یک طرفه باشد.

اسفنکترفوقانی مری مانع برگشت مواد غذایی از مری به دهان می‌شود. اسفنکتر تحتانی مری که مانع برگشت از معده به مری می‌شود.

اسفنکتر خروجی معده که مانع برگشت مواد غذایی از روده باریک به معده می‌شود و اسفنکتر لئوسکال که مانع برگشت مواد غذایی از روده بزرگ به روده باریک می‌شود و آخرین اسفنکتر هم مقعدی است در حالت عادی ریفلاکس مواد غذایی از معده در یک مسیر خلاف فیزیولوژی به داخل مری یا دهان برگشت داده می‌شود.

حالا در مورد اینکه چه اتفاقی می‌افتد سه تا شرایط مختلف است. یکی از شرایط این است که مری و معده و اسفنکترها کاملاً سالم هستند، دلیل برگشت پرخوری این است که بیش از ظرفیت معده غذا خورده شده یا نوشیدنی حین غذا چون معده تا دو ساعت بعد از غذا دریچه ورودیش بسته است بنابراین هر آنچه که خورده به حجم معده افزوده می‌شود.

دومین دلیل که در شرایط نرمال اتفاق می‌افتد. این است که فشار خارجی بر معده زیاد باشد، مثل خوابیدن روی شکم یا پوشیدن لباس‌های تنگ در حالت دوم که ریفلاکس اتفاق می‌افتد این دریچه به دلیلی شل می‌شود و اشکال در خودکارکرد اسفنکتر تحتانی مری است.

برخی از داروها هم باعث شلی دریچه معده می‌شود مثل داروهای فشار خون یا برخی از نوشیدنی‌هایی که حاوی نیکوتین و کافئین هستند چای، قهوه، یا سیگار و قلیان.

همچنین آروغ زدن بیش از حد هم باعث شل شدن دریچه معده می‌شود.

پرخوری‌های طولانی مدت که باعث شل شدن دریچه معده می‌شود بنابراین سد دفاعی معده از بین می‌رود.

ریفلاکس شدید و دائم می‌تواند به مری آسیب برساند و باعث تنگی مری شود و مانع غذا خوردن فرد می‌شود، غذا در گلو گیر می‌کند و به سمت بدخیمی می‌رود. اگر ریفلاکس بالاتر بیاید اولین جایی که مورد صدمه قرار می‌گیرد حنجره است نشانه‌هایش ابتدا با گرفتگی صدا و در انتها با سرطان حنجره مواجه می‌شود.

اگه ریفلاکس وارد ریه شود سرفه‌های مزمن ایجاد و آسم ثانویه ایجاد می‌کند و در طولانی مدت می‌تواند باعث سرطان ریه شود.

پوسیدگی دندان‌ها هم یکی از عوارض شایع ریفلاکس است حتی اگر موارد بهداشتی دهان و دندان هم کامل رعایت شود.

آندوسکوپی برای کسانی که ریفلاکس دارند و خصوصاً سن بالای ۴۵ سال دارند باید حتماً انجام شود.

(توصیه‌های غذایی مهم برای درمان ریفلاکس)

برای درمان ریفلاکس شیب تخت حتماً باید ۱۰ الی ۱۵ سانت بالا باشد.

هیچ نوع نوشیدنی از نیم ساعت قبل غذا حین غذا و دو ساعت بعد غذا نوشیده نشود.

قبل از سیر شدن دست از غذا بکشید و خوردن را متوقف کنید و حین خوردن غذا کامل جویده و به آرامی خورده شود.

غذاهایی که باعث ریفلاکس می‌شوند مثل غذاهای چرب، چیزهای ترش، که خودشان اسید دارند و چیزهای آبکی چون قوامشان به گونه‌ای است که راحت می‌توانند دچار جابجایی از معده وارد مری شوند. مطالعات ثابت کرده شیر، ماست، دوغ اوضاع گوارش را نه تنها بهتر بلکه بدتر می‌کند البته جز در اطفال.

عرق نعنا هم که قبلاً گفته شد برای ریفلاکس معده کلاً مضر است چون باعث شل کنندگی دریچه می‌شود و برای کولیت روده دل در دل پیچه خاصیت مفیدی دارد.

داروهای گیاهی که در بخش گوارش مفید هستند، مثل (آویشن، زنیان، شیرین بیان) ضد نفخ هستند طبع آنها گرم است اما مصرف آنها را باید نیم ساعت قبل غذا یا دو ساعت بعد از غذا مصرف شود استفاده مداوم این داروهای گیاهی می‌تواند عارضه ایجاد کند، پس در مصرف این داروهای گیاهی باید رعایت فاصله زمانی و مصرف گاه گاه ایرادی ندارد.

از سری دسته‌های نان‌ها، نان بربری در اکثر افراد باعث ریفلاکس معده می‌شود.

زمانی که افراد بعد از دو سه لقمه غذا احساس سیری می‌کنند این یک آلارم است و باید آندوسکوپی انجام شود برای نفخ آهسته خوردن غذا، کم خوردن، حین غذا نوشیدنی نخوردن کلید حل بسیاری از معضلات گوارشی است از جمله نفخ.

ریفلاکس معده، اگرچه ممکن است در نگاه اول مشکل ساده‌ای به نظر برسد، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت ‌تأثیر قرار دهد. شناسایی علائم، پیروی از تغذیه صحیح، و در صورت لزوم، مراجعه به پزشک متخصص، گام‌هایی حیاتی برای کنترل این عارضه هستند. در نهایت، آگاهی و مراقبت روزانه، کلید حفظ سلامت دستگاه گوارش است.

سخن پایانی

بدن ما زبان خودش را دارد. سوزش، درد یا ناراحتی معده، فریادهایی هستند برای توجه بیشتر. ریفلاکس شاید یک اخطار باشد؛ نه برای ترس، بلکه برای تغییر. با مراقبت از خود، با صبر و آگاهی، می‌شود دوباره طعم آرامش را در دل تجربه کرد.